Morgen staat op cadoc.nl de bespreking van het boek "Artists for Tichý – Tichý for artists" maar tijdens het schrijven van deze bespreking kreeg ik de neiging om meer over de Tsjechische fotograaf Tichý te schrijven dan de bespreking toe zou laten. Vandaar dat ik éérst iets over Miroslav Tichý en zijn werk kwijt wil zodat ik morgen zonder al te veel toelichting het boek kan bespreken.
Wanneer je naar portretten van de 83–jarige Miroslav Tichý kijkt, moet je onwillekeurig aan Catweazle denken. Met zijn wilde, grijze haren en nonchalante kledingkeuze is hij een bijzondere verschijning. Oók in zijn woonplaats in de nabijheid van de stad Brno, in het zuiden van Tsjechië, is hij een opvallende figuur. Niet alleen om zijn uiterlijk maar ook omdat hij als fotograaf al bijna veertig jaar vrouwelijk schoon najaagt met zijn zelfgemaakte camera. Hij zou aan alle stereotype eigenschappen van de "vieze man" voldoen als hij niet zo´n intrigerend fotografisch oeuvre had opgebouwd.
Eén van eigengemaakte camera´s van Miroslav Tichý
Gebrek aan geld bracht hem ertoe om met eenvoudige, zeg maar gerust primitieve, middelen de vrouwen uit zijn directe omgeving vast te leggen. Zijn camera´s lijken nog het meest op karikaturen van fotocamera´s waarbij alleen de basisvormen nog overeenkomen met die van een "echte" camera. Toch lukt het Tichý al enkele decennia om met dit onooglijk gereedschap intrigerende beelden vast te leggen.
Eén van vele typische foto´s van Miroslav Tichý
De foto´s tonen telkens hetzelfde beeld: meisjes en vrouwen in zijn woonplaats die bezig zijn met hun alledaagse handelingen. Wandelende, boodschappen doende, op bankjes zittende, met vriendjes zoenende vrouwen. Keer op keer hetzelfde beeld. Ook de sfeer van de foto is, onder andere door de technische beperkingen, telkens dezelfde: geheimzinnig, mysterieus, onwerkelijk misschien zelfs wel poëtisch. Zoals Prikkebeen vlinders vangt en op zijn hoed speldt, zo vangt Tichý beelden van vrouwen voor zijn persoonlijke collectie. Het feit dat Tichý vele duizenden op elkaar lijkende foto´s heeft gemaakt, doet niets af aan deze sferische kwaliteiten. Er ontstaat eerder een hermetische verzameling waarbij iedere individuele foto de sfeer van het geheel versterkt.
Eén van vele typische foto´s van Miroslav Tichý
Het lijkt er niet op dat Tichý met zijn verzameling beelden de kunstwereld wilde veroveren. Hij is zelf niet met de collectie naar buiten getreden. Het was Roman Buxbaum die het werk van Tichý aan een groter publiek heeft willen tonen en sinds een aantal jaren heeft getoond. Het resultaat is een groot aantal (internationale) tentoonstellingen en een handvol monografieën. In Nederland was zijn werk te zien in 2006 op een tentoonstelling in De Hallen te Haarlem.
Eén van vele typische foto´s van Miroslav Tichý
Tichý lijkt het allemaal wel best te vinden. Voor hem had die aandacht zo te zien niet gehoeven. Zijn privébeelden worden nu verspreid onder verzamelaars en op het internet. Net als bij veel andere verzamelaars is de jacht en het vangen het belangrijkst. Is een beeld eenmaal gevangen dan is de spanning er voor de jager af. Voor mij als kijker niet. Ik blijf gebiologeerd kijken naar die geheimzinnige foto´s met al hun technische imperfecties.