Nieuwe boeken. Fotografie. Fotograaf Nick Hannes reisde in 2007 en 2008 een jaar lang door de vijftien voormalige Sovjetrepublieken en fotografeerde er de uiteenlopende gevolgen van de val van de Sovjet-Unie in 1991. Hij maakte vele indringende foto's van een regio in volle ontwikkeling die is getekend door contrasten tussen extreme rijkdom en mensonterende armoede, gouden cultusbeelden van nieuwe dictators in steden van schroot. De foto's die hij tijdens zijn Sovjetreizen maakte, zijn gebundeld in "Red Journey". Het boek verschijnt naar aanleiding van de tentoonstelling in het FotoMuseum te Antwerpen die liep van 19 juni tot 13 september 2009. Wie de tentoonstelling heeft gemist, kan vanaf 12 februari 2010 nog terecht bij Lux Photogallery  in Amsterdam. Nick Hannes sleepte met zijn fotoreportage Red Journey de Nikon Press Photo Award 2008 in de wacht. Kijk voor meer informatie over fotograaf Nick Hannes op www.nickhannes.be. 

Boekbespreking. CD/DVD De Zwitserse videokunstenaar Pipilotti Rist (1962) heeft de afgelopen jaren een indrukwekkend oeuvre opgebouwd dat voornamelijk bestaat uit installaties en korte films. Met “Pepperminta” heeft Rist daar ook nog eens een speelfilm aan toegevoegd. Wie de film nog niet heeft gezien en niet weet waar die over gaat, heeft na het doorbladeren en beluisteren van The Music of Pipilotti Rist’s Pepperminta een heel aardig idee wat de sfeer is van dit kleurrijke speelfilmdebuut!

Nieuwe boeken. Fotografie. Na de Tweede Wereldoorlog richtten veel fotografen hun lenzen op herstel en wederopbouw, nu zestig jaar later lijken de fotografen meer oog te hebben voor verloedering en verval al dan niet gekoppeld aan het milieu. De doembeelden vliegen ons de laatste jaren om de oren, zoals uit deze willekeurige greep mag blijken: The Last Days of Shishmaref van Dana Lixenberg, Above Zero door Olaf Otto Becker en Memory Traces van Cary Markerink. Dit voorjaar verschijnen weer nieuwe doembeelden in gedrukte vorm. Zo verschijnt bij uitgeverij Damiani  het boek Detroit Disassembled met foto’s van Andrew Moore. Ooit was Detroit hét centrum van de Amerikaanse auto-industrie maar tegenwoordig is zichtbaar dat dit verleden tijd is. Lege hallen, verlaten assemblagelijnen en vervallen kantoren herinneren nog aan deze bloeiperiode. Fotograaf Andrew Moore bezocht deze plekken en brengt op indringende wijze de stilte in beeld. Het boek verschijnt pas later dit voorjaar maar een voorproefje is hier te vinden. 

Opvallend genoeg maakten ook Yves Marchand en Romain Meffre gebruik van dezelfde inspiratiebron, zo blijkt uit hun nog bij Steidl  te verschijnen boek The Ruins of Detroit . Hier zijn dezelfde soort neerslachtige beelden te bewonderen…

Nieuwe boeken. Fotografie. De Franse fotograaf, schilder en objectenmaker Pierre Molinier (1900 - 1976) begon zijn carrière met het schilderen van landschappen. Degene die zijn fetisjistische werk kent, kan zich daar alleen maar over verwonderen want zijn hele oeuvre lijkt te bestaan uit schilderijen en foto’s met erotische motieven. Op zijn werken prijken poppen, protheses, stiletto hakken en andere ‘hulpstukken’ vaak in combinatie met zijn eigen verklede lichaam. Bij Les presses du réel  verschijnt deze maand een nieuwe uitgave over Pierre Molinier en zijn werk: “ Pierre Molinier ”. Deze uitgave toont niet alleen de 160 tot nu toe gepubliceerde (en bekende) werken maar richt zich op de in de totaal 819 foto(montage)s die zich in het archief van Molinier bevinden.

Nieuwe boeken. Beeldende kunst. Over de Servische kunstenares Marina Abramovic (Belgrado, 1946), die vooral bekend is geworden met haar videokunst en performance, verschijnen dit voorjaar maar liefst twee boeken. Het eerste boek verscheen vorige maand bij uitgeverij Prestel  onder de titel “ Marina Abramovic and the Future of Performance Art”. Het andere boek, “ Marina Abramovic: The Artist is Present ”, verschijnt volgende maand naar aanleiding van een tentoonstelling in het Museum of Modern Art . De tentoonstelling en het boek kijken terug op de vier decennia die Marina Abramovi? als kunstenares actief is. Daarin onder andere aandacht voor de gezamenlijke performances met de in Amsterdam woonachtige kunstenaar Ulay (Uwe Laysiepen). Het unieke aan deze uitgave is dat Marina Abramovic op de bijgevoegde CD de lezer/kijker aan de hand neemt door het boek.

Nieuwe boeken. Beeldende kunst. In dit door Paul McCarthy's vormgegeven kunstenaars- en collage-boek "Paul McCarthy's Low Life Slow Life" krijg je als toeschouwer een visuele doorsnede van de meest richtinggevende (grafische) vormgeving van de voorgaande deccenia. In dit tijdarchief zijn boekomslagen, LP-hoeven, tijdschriftknipsels, posters en andere parafernalia opgenomen. Het boek is gevat in een TIDE-verpakking (een wasmiddel dat iedere Amerikaan kent). Het boek verscheen naar aanleiding van de eerdere tentoonstelling in het CCA Wattis Institute for contemporary Arts . Alweer een mooie uitgave van uitgeverij Hatje Cantz .

Boekbespreking. Fotografie. De foto’s van Claudia Rogge zijn van een ongemakkelijke perfectie. Op de foto’s die vaak op een zeer groot formaat zijn afgedrukt (anderhalf bij twee meter is eerder regel dan uitzondering) staan groepen mensen die allemaal hetzelfde lijken te doen maar niets met elkaar gemeen hebben. Je ervaart dezelfde kriebel wanneer je je in de nabijheid van een gezichtsloze mensenmassa begeeft. In het door Hatje Cantz  uitgegeven Claudia Rogge. A Retrospective staat een selectie van de nachtmerrieachtige foto’s die ze de afgelopen jaren heeft gemaakt. Een huivering wekkende selectie...

Nieuwe boeken. Beeldende kunst. Literatuur. Beeldende kunst eist van begin af aan een prominente plek op in het oeuvre van Joost Zwagerman. Denk aan Gimmick!, de satire over een groepje hippe jonge kunstenaars. Maar ook Duel, het Boekenweekgeschenk van 2010, speelt zich af in 'kunstkringen'. Verder schreef Zwagerman in de loop der jaren talloze artikelen en essays over kunst, onder andere gebundeld in Transito, dat in 2007 de shortlist van de AKO Literatuurprijs bereikte. Minder bekend is dat Zwagerman vanaf het begin van zijn schrijverschap veel samenwerkt met beeldend kunstenaars, resulterend in bibliofiele uitgaven, tentoonstellingen en speciale uitgaven.

De teksten die Zwagerman in meer dan twintig jaar schreef bij het werk van vele kunstenaars komen nu bijeen in het door de Arbeiderspers  uitgegeven Beeld verplaatst. Dit boek vormt de blauwdruk van een dichterschap. Een ode aan de kunst van het kijken.

Agenda. Van 4 maart tot en met 30 mei 2010 is in Museum Meermanno  de tentoonstelling Ode aan het kijken te bezichtigen. De interactie tussen schrijver Joost Zwagerman en de beeldende kunst staat daarbij centraal. Al bij de eerste publicatie van Zwagermans’ gedichten in het tijdschrift Maatstaf (1986) werden deze samen met beeldend werk afgedrukt. Ook bij werk van Rob Scholte, Sandra Derks, Hans Op de Beeck, Aldert Mantje en Marlene Dumas maakte Zwagerman poëzie. Het gaat in dit samenspel tussen beeld en tekst niet om eenrichtingsverkeer. Soms inspireert het gedicht het beeldend werk, soms andersom. Zo maakten Harald Vlugt en Emo Verkerk recentelijk nieuw werk bij gedichten van Zwagerman. Ook dit werk zal te zien zijn in Meermanno. Bij latere samenwerkingsverbanden treedt de fotografie meer op de voorgrond, zoals in de fotoserie Kristal van Paul Blanca met daarbij het gedicht ‘Hemellichaam’ (2008). Recenter nog schreef hij het gedicht ‘Alles sal reg kom’ bij een foto van Rineke Dijkstra van een meisje dat Zwagerman deed denken aan het meisje van Verspronck, een beroemd schilderij uit de collectie van het Rijksmuseum. Daarnaast zijn er foto’s te zien van Koos Breukel, Charlotte Dumas en Erwin Olaf.

Nieuwe boeken. CD/DVD. Of het nu een CD met een boek is of een boek met een CD daar wil ik van af zijn, het is ieder geval de mogelijkheid om in woord en geluid kennis te nemen van het betoverende werk van kunstenares Pipilotti Rist (Zwitserland, 1962). Pepperminta is de eerste speelfilm die Pipilotti Rist heeft gemaakt en die te zien was op het filmfestival van Venetië. Op de CD The Music of Pipilotti Rist's Pepperminta dat deze maand verscheen bij uitgeverij Scheidegger & Spiess  zijn de sfeervolle klanken te horen die componist en collega-kunstenaar Anders Guggisberg voor deze speelfilm samen met sound designer en DJ Roland Widmer hebben gemaakt. In het bijbehorende boek wordt de beeldwereld van Rist in 25 beelden gevolgd. Het werk van videokunstenaar Pipilotti Rist was vorig jaar ook in Nederland te bewonderen. In Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam   waren acht recente werken, gemaakt in de periode 2003-2008, en twee nieuwe werken opgesteld die speciaal voor het museum zijn gemaakt. De video’s zijn te zien in een 1500m2 grote installatie die als Gesamtkunstwerk is vormgegeven door Rist.

Nieuwe boeken. Fotografie. Om te zeggen dat Memory Traces van fotograaf Cary Markerink een fotoboek is, daar doe je het boek eigenlijk mee tekort. Het is eerder een dagboek van het menselijk falen. Een dagboek dat ons onder andere meeneemt naar Sarajevo, Hiroshima en Nagasaki, de Bikini eilanden en Chernobyl. Plekken waar te zien is dat menselijk handelen gruwelijke gevolgen heeft gehad. Het is bij tijd en wijle maar moeilijk te geloven dat de getoonde beelden werkelijkheid zijn. Memory Traces is meer dan een boek. Ook letterlijk, want het geheel bestaat uit een doos met drie boeken: één grootformaat fotoboek en twee ‘bijboeken’. Tekst, beeld, verhaal en vormgeving vloeien in deze drie boeken in elkaar over. Het is een fantastisch geheel waar alles lijkt te kloppen: fotografie, woord en vormgeving (die in handen was van Irma Boom). Met een beperkte oplage van 800 exemplaren is Memory Traces van fotograaf Cary Markerink gedoemd in no time uitverkocht te zijn. Ga daarom snel naar de website van uitgeverij Ideas on Paper  of naar de website van fotograaf Cary Markerink  voor het bestellen van een exemplaar!

Nieuwe boeken. (Auto)biografieën. Gerhard Richter kan worden beschouwd als een van de meest invloedrijke kunstenaars van na de Tweede Wereldoorlog. Al tientallen jaren (onder)zoekt hij manieren om zijn schilderijen meer zeggingskracht te geven al dan niet in combinatie met fotografie. De biografie “Gerhard Richter. A Life in Painting” beschrijft niet alleen de jaren waarin zijn kunstenaarschap al tot volledige wasdom waren gekomen maar kijkt ook terug op Richter’s jeugd in nazi Duitsland. Biograaf Dietmar Elger kon een volledig beeld schetsen van Richter’s (kunstenaars)leven omdat hij volledige toegang kreeg tot Gerhard Richter’s archief. Het boek verschijnt volgende maand bij University of Chicago Press . Dat Richter mateloos populair is mag wel blijken uit het feit dat vorig jaar maar liefst twaalf (12!) boeken over zijn werk zijn verschenen.

Nieuwe boeken. Fotografie. Fotograaf Irving Penn (1917-2009) stond bekend om zijn vernieuwende bijdragen in portretfotografie en modereportages die hij onder andere maakte voor het tijdschrift Vogue. Voor dat blad maakte hij in 1950 en 1951 een fotoserie over diverse ambachtslieden, hun werkkleding en gereedschappen. De opnamen werden onder andere gemaakt in Parijs, Londen en New York. In de serie The Small Trades heeft Penn vele beroepen en beroepsuitvoerders in beeld gebracht, uiteenlopend van de praktisch geklede mijnarbeider tot de onberispelijk geklede ober. Het boek The Small Trades dat ruim tweehonderd foto’s uit deze serie bevat, verscheen eind vorig jaar bij de gelijknamige tentoonstelling in het J. Paul Getty Museum  en werd door het aan het museum gelieerde Getty Publications  uitgegeven. De eerste druk is wegens overweldigende belangstelling al uitverkocht maar nog dit voorjaar verschijnt een herdruk!

Nieuwe boeken. Boekwetenschappen. Ella Riemersma (1903–1993) is een nu vrijwel vergeten illustratrice en boekbandontwerpster die omstreeks de jaren twintig van de vorige eeuw actief was. Haar werk kenmerkt zich door een elegante stijl die omschreven kan worden als art deco met een Nederlandse inslag. Ella Riemersma maakte aanvankelijk vooral naam met haar kinderboekenillustraties en werd regelmatig in een adem genoemd met bekende tijdgenoten als Rie Cramer, Anton Pieck en Cornelis Jetses. Haar latere boekbandontwerpen werden beïnvloed door een verblijf van enkele jaren in Parijs en zijn van een opmerkelijk niveau.

Bij uitgeverij [Z]OO Producties  verschijnt binnenkort de monografie De art deco van Ella Riemersma (1903–1993), illustratrice en boekbandontwerpster (ISBN 978-90-74009-68-3), geschreven door Peter van Dam. Van 26 januari tot en met 22 maart 2010 is in de Zeeuwse Bibliotheek in Middelburg  een tentoonstelling ingericht over Ella Riemersma.

Nieuwe boeken. Beeldende kunst. Steeds vaker is videokunst buiten de muren van kunstinstellingen in de openbare ruimte te zien. Kunstenaars infiltreren reclameschermen op straat, projecteren bewegende beelden op gevels of gaan een verregaande samenwerking aan met architecten. Op onverwachte plekken schudt videokunst de toevallige voorbijganger wakker of gaat juist vloeiend over in het straatbeeld. In het bij NAi uitgevers  verschenen boek Pixels en plaatsen, geeft kunsthistoricus Catrien Schreuder videokunst in de openbare ruimte voor het eerst een kunsthistorisch en theoretisch kader.

Op 2 februari 2010 wordt de nieuwe NAi Uitgevers publicatie 'Pixels en plaatsen. Videokunst in de openbare ruimte' feestelijk gepresenteerd in Tent Rotterdam . Na een toelichting op de inhoud van het boek zullen in de omgeving van Tent diverse videoprojecties te zien zijn. Deze zijn het resultaat van de workshop ‘Wild Beamen’ onder leiding van de Rotterdamse kunstenaar Hester Scheurwater.