Nieuwe boeken. Kunstenares Kiki Smith  is bekend vanwege haar beelden, installaties, tekeningen en kunstenaarsboeken waarin ze het menselijk en in het bijzonder het vrouwlijke lichaam kunstzinnig verkend. Leven, dood, geboorte, verval en vitaliteit zijn thema’s die ze in haar werk aanbrengt. Hoewel ze het meest in andere media heeft gewerkt, heeft ze ook veel gefotografeerd. Bij uitgeverij Prestel  verschijnt volgende week het overzichtswerk Kiki Smith: Photographs met daarin een ruime selectie van de foto’s, meer dan 250, die ze de afgelopen dertig jaar heeft gemaakt. Deze foto’s gebruikte ze soms als voorstudie voor haar werk en weer een andere keer als onderdeel van haar werk. Een deel van de in het boek opgenomen foto’s is nog niet eerder gepubliceerd.

Boekbespreking. Fotografie. De verraderlijke eenvoud spat bijna van de foto’s: de bescheiden decorstukken, slechts één geportretteerde. Want het boek telt maar één onderwerp: de dochter van de fotograaf, Paula. Ook de manier waarop hij zijn dochter heeft vastgelegd, kent zo in een eerste vluchtige inspectie weinig variatie. Telkens weer zie je dezelfde jonge vrouw variërend in leeftijd van tien tot tweeëntwintig jaar die voor de camera plaats heeft genomen. Om haar heen zie je weinig tot geen decor. Zelden is er gebruik gemaakt van uitbundige kleuren. En toch. Ondanks dat fotograaf Hendrik Kerstens met zulke schaarse middelen te werk is gegaan, blijf je kijken naar die prachtige opnamen. Iedere keer weer word je verleid door Paula’s sprekende ogen en de subtiele kleurnuances die Kerstens in zijn werk weet aan te brengen. De sobere, franjeloze titel van het bij Thieme Art  verschenen boek is geheel in stijl met de inhoud: Hendrik Kerstens. Een prachtig, ingetogen boek met sfeervolle, verstilde opnamen.

Nieuwe boeken. Beeldende kunst. Vanaf 14 februari 2010 kunt u in het Stedelijk Museum Schiedam  kennismaken met de het brede oeuvre van alleskunner Alex van Warmerdam op de tentoonstelling Alex van Warmerdam Tentoonstelling Schilderijen, Film, Theater. Hier kunt u nieuwe ensceneringen van filmfragmenten, beelden uit theatervoorstellingen, affiches, foto's en maquettes samen met schilderijen, tekeningen, grafisch werk, teksten en ter plekke vervaardigde wandschilderingen bewonderen. In samenwerking met het Stedelijk Museum Schiedam verschijnt bij post editions  de publicatie Meisje met koffers met meer dan zeventig gouaches die Alex van Warmerdam maakte voor het Zaterdags Bijvoegsel van NRC Handelsblad.

Nieuwe boeken. Vormgeving en toegepaste kunst. Van 13 februari tot en met 30 mei 2010 toont het CODA Museum in Apeldoorn  bijzondere objecten, sieraden en tassen uit het oeuvre van Maria Hees. In de sieraden, lampen en kleine gebruiksvoorwerpen die Maria Hees ontwerpt, zet zij het materiaal waarmee ze werkt volledig naar haar hand. Daarbij krijgt het materiaal vaak een andere functie dan waarvoor het oorspronkelijk bedoeld was. Zo ontwierp zij bijvoorbeeld armbanden van tuinslang en tassen van vissenleer en wordt leer gesmockt om structuur te creëren. De tentoonstelling geeft een overzicht uit haar oeuvre van de afgelopen drie decennia. Bij de tentoonstelling verschijnt het boek Maria Hees. 30 jaar vormgeven dat door Jap Sam Books  wordt uitgegeven. Voor meer informatie over Maria Hees kunt u terecht op: http://mariahees.kunstinzicht.nl/.  

Nieuwe boeken. Fotografie. De fotografische collectie van de Universiteit Leiden is de oudste én grootste museale fotocollectie van het land, die een compleet overzicht geeft van het ontstaan en de ontwikkeling van de fotografie; de moeder van de Nederlandse museale fotografiecollecties. Ook het werk van hedendaagse fotografen en ‘klassiekers’ als Alfred Stieglitz en Diane Arbus ontbreekt niet. Ondanks weerstand uit zowel de artistieke als de academische wereld begon professor Hans van de Waal, hoogleraar kunstgeschiedenis aan de Universiteit Leiden, reeds in 1953 met het aanleggen van een fotocollectie voor de universiteit. Op een moment waarop Nederlandse musea daar nog niet mee bezig waren. Het was zijn uitdrukkelijke doel dat die verzameling de ontwikkeling van de fotografie in beeld bracht. De verwerving van enkele grote particuliere verzamelingen hebben voor een stevige basis van de collectie gezorgd, die de afgelopen decennia is uitgebreid met talrijke aankopen en schenkingen. De verzameling fotografie is tegenwoordig onderdeel van de Bijzondere Collecties van de Leidse universiteitsbibliotheek .

In het Fotomuseum Den Haag  is van 23 januari tot en met 23 april 2010 deze bijzondere collectie voor het eerst op grote schaal te zien. Bij de tentoonstelling is een door uitgeverij d'jonge Hond  uitgegeven catalogus verschenen: Photography! Een Bijzondere Collectie van de Universiteit Leiden.

Boekbespreking. Fotografie. Het is lastig voor te stellen dat kleurenfotografie zo moeizaam een ingang in de serieuze kunstfotografie vond. Wat was er nu fundamenteel veranderd met de komst van natuurgetrouwe kleurenopnames? Wat was het heikele punt voor de critici dat ze maar geen afscheid wilden nemen van de oude, vertrouwde zwart-wit afdrukken? Een verklaring, met daarin uiteraard aandacht voor de baanbrekende tentoonstelling met het werk van William Egglestons en het vroege werk van Stephen Shore, Helen Levitt, Joel Meyerowitz, valt te lezen in het heerlijk vlot geschreven en rijk geïllustreerde Starburst. Color Photography in America 1970-1980 dat eerder dit jaar verscheen bij uitgeverij Hatje Cantz .

Nieuwe boeken. Boekwetenschappen. De meeste lezers laten hun sporen na tijdens het lezen. Vette vingers, ezelsoren, een ex libris of aantekeningen. Meestal doen deze ingrepen het boek zelf geen goed. Er zijn ook eigenaren die in positieve zin een stempel op hun boekenverzameling hebben gedrukt maar juist doordat zij hun boeken wilden verfraaien. Zij voegden zaken toe als landkaarten, illustraties, brieven of originele aquarellen. In het boekenvak spreekt men dan vaak van “Extra-illustration”. Bij de University of Washington Press   verscheen een boek over dit verschijnsel: Extending the Book: The Art of Extra-Illustration. Het boek verschijnt naar aanleiding van de gelijknamige tentoonstelling in het Folger Shakespeare Library  die daar van 28 januari tot en met 25 mei 2010 te bewonderen is.

Nieuwe boeken. Architectuur. Onlangs verscheen bij Taschen  het tweede deel van de definitieve publicatie over Frank Lloyd Wright: Frank Lloyd Wright, Complete works 1917-1942. Deze in totaal driedelige monografie bevat alle (ongeveer 1100) ontwerpen van Wright, zowel de gerealiseerde als de niet gerealiseerde. Deze collectie, gemaakt in samenwerking met The Frank Lloyd Wright Archives in Taliesin, Arizona, is een zeer diepgaande studie van en eerbetoon aan het leven en werk van Wright. In dit tweede deel aandacht voor de jaren die hij in Japan werkte, het schrijven van zijn autobiografie, de realisatie van het Ennis huis in Los Angeles en de start van het bouwen van het Taliesin West. De boeken van Taschen worden geïmporteerd door Librero. 

Nieuwe boeken. Beeldende kunst. Sophie Taeuber-Arp, is één van de meest vernieuwende kunstenaars van de twintigste eeuw die haar volstrekt eigen stijl toepaste in haar schilderijen, beeldhouwwerken, textiele werkvormen en (interieur) architectuur. Haar heldere non-figuratieve werk is een spel van kleur en ritme en ademt de sfeer van Concrete Art. Ze werd in 1915 door Hans Arp, haar latere echtgenoot, betrokken bij de Dada-beweging. Samen werkten ze aan een indrukwekkend oeuvre waarin duidelijk een wederzijdse beïnvloeding te herkennen is. Bij Kerber Verlag  verscheen onlangs het boek Sophie Taeuber-Arp: Bewegung und Gleichgewicht . Het vormt de catalogus bij de tentoonstelling van het Kirchner Museum  in haar geboorteplaats Davos en bij de tentoonstelling in het Arp Museum Bahnhof Rolandseck .

Nieuwe boeken. Boekwetenschappen. De boekerij van een ander is altijd interessant. Zeker wanneer die ander een gevierde kunstenaar is. In het boek Les bibliothèques d’artistes (XX-XXIe siècles) dat deze maand verscheen bij Presses de l'Université Paris-Sorbonne  zijn de boekenverzamelingen van bekende moderne kunstenaars die tijdens hun leven bijeen zijn gebracht, geïnventariseerd en onderzocht. Soms aan de hand van de daadwerkelijk nog bestaande collectie, een andere keer aan de hand van de inventarislijsten. Bibliotheken van befaamde kunstenaars als Redon, Picasso, Kandinsky en Duchamp passeren hierbij de revue.

Nieuwe boeken. CD/DVD. Vorig jaar verschenen er twaalf (12!) boeken over het werk van Gerhard Richter. Dit jaar ligt ook al weer aardig op koers: deze maand verschijnt alweer het derde boek. Het is verbazingwekkend dat Gerhard Richter’s enige film, “Volker Bradke” uit 1966, zo lang voor het grote publiek onbekend is gebleven. Alles wat deze kunstenaar van wereldformaat heeft aangeraakt, verandert in goud. Waarom dat niet met deze film is gebeurd, is een raadsel. De film werd voor het eerst vertoond tijdens in de legendarische Düsseldorfse galerie Schmela samen met een schilderij en enkele foto’s van Gerhard Richter. Het bij Dumont Buchverlag  verschenen boek Gerhard Richters Film »Volker Bradke« und das Prinzip der Unschärfe gaat in op de betekenis van deze film in de brede context van Richters‘ oeuvre. Daarbij gaat de auteur Hubertus Butin met name in op het visuele principe van onscherpte. Uiteraard is de film op DVD bijgevoegd.

Nieuwe boeken. Beeldende kunst. Het werk van de in 1986 overleden beeldhouwer Henry Moore staat nog steeds volop in de belangstelling. Zo is er dit jaar van 24 februari tot en met 8 augustus een overzichtstentoonstelling van zijn werk in Tate Britain  te bewonderen. Met meer dan 150 werken waaronder uiteraard veel beelden in steen en brons maar ook de tekeningen die hij als Official War Artist maakte van de bombardementen op Londen.

Dit jaar verschijnen in ieder geval al drie boeken over het werk van Henry Moore. Zo verschijnt deze maand bij JRP|Ringier  het boek Henry Moore – Ideas for Sculpture. Hierin is onder andere veel aandacht voor de schetsen die zich in het familiearchief van Moore’s bevinden. Ook bijzonder zijn de persoonlijke herinneringen van Mary Moore aan één van de belangrijkste beeldhouwers van de twintigste eeuw.

Nieuwe boeken. Fotografie. Eindelijk lijkt er een einde te komen aan de winter. Tijd dus voor iets voorjaarachtigs... Wie had gedacht dat bloemen niet meer het stralende middelpunt van een kunstwerk konden zijn, komt bedrogen uit. Ook nu nog vormen bloemen een inspiratiebron voor kunstenaars, en dus ook voor fotografen. De bloem is door fotografen zowel als symbool voor de schoonheid als de vergankelijkheid gekozen. De manieren waarop de bloem in beeld wordt gebracht verschilt sterk per fotograaf. Zo overschilderde Nobuyoshi Araki de toch al bonte bloeiers met nog bontere kleuren. Luzia Simons ontwikkelde haar eigen manier om de bloem te documenteren: ze scant bloemen waardoor er een fascinerend driedimensionaal effect ontstaat. In het door Dumont Buchverlag  uitgegeven boek Flower Power laten 32 internationale fotografen, waaronder Nobuyoshi Araki, Roger Ballen, Hans-Peter Feldmann, Holger Niehaus en Margriet Smulders, zien hoe zij zich hebben laten inspireren door bloemen.

Nieuwe boeken. Beeldende kunst. Met zijn 88 jaar is de schilder Lucian Freud één van de grootste levende meesters op dit moment. Dit voorjaar wordt van 10 maart tot en met 19 juli in het Centre Pompidou  in Parijs een grote overzichtstentoonstelling georganiseerd waarop ruim vijftig van zijn grote werken te bewonderen zullen zijn. Binnen een ruimte van 900 vierkante mater worden de levensgrote composities die bekend zijn onder de naam Large Interiors aan het publiek getoond. Het centrale thema van de tentoonstelling is het atelier van de kunstenaar. Degene die niet in staat is de tentoonstelling te bezoeken, niet getreurd: bij Hirmer Verlag  verschijnt de bijbehorende catalogus “Lucian Freud: His Studio”.

Nieuwe boeken. Fotografie. Fotograaf Pierre Yves-Petit, die zichzelf de artiestennaam "Yvon" had aangemeten, zwierf in het interbellum door de straten en steegjes van Parijs wachtend op het juiste moment. Het moment waarop het veranderende licht, wolken en mist de lichtstad haar iconische schoonheid geven. Zijn dramatische foto’s werden verwerkt tot de meest populaire ansichtkaarten die in die periode verkrijgbaar waren. Ook nu nog worden er ansichtkaarten verkocht waarop zijn foto’s prijken. In Yvon’s Paris, dat begin april 2010 verschijnt bij W.W. Norton , zijn meer dan honderd van zijn meest aansprekende beelden opgenomen. Veel van deze foto’s zijn gereproduceerd met behulp van recent ontdekte glasnegatieven.

Kijk voor meer interessante titels van W.W. Norton in hun voorjaarscatalogus 2010 .